Mugan gu? Erdi-erdian!

Euskararen historiaz den mendreneko interesa duen inork entzuna/irakurria du euskalkien mugak bat datozela erromatarren aurreko tribuenekin eta, hein batean, ondorengo elizbarrutienekin, antzinako banaketa haiekin bat egiten zuten heinean. Egia esan, sinesgarria zirudien, batzuen eta besteen muga-lerroak gainkatu eta sarritan bat etortzen zirelako. Koldo Zuazoren eta lan-taldearen azken ikerketa dialektologikoek, ordea, besterik diote, froga eta argudio … Gehiago irakurri

Eta baionarrak bagina?

Aurreko sarreran nioen Irun, Gipuzkoako eta Nafarroako hainbat herrirekin batera, Baionako elizbarrutiarena zela 1522an. Barruti hark praktikan Lapurdi eta Baxenabarre erdia ere hartzen zituen. Esan ere esan nuen aspalditik zetorrela muga politikoak eta eklesiastikoa bateratzeko nahia. Azken finean, Eliza botere-erakunde bat izan da, zerutiarra bainoago mundutarra, eta Erdi Aroan hainbat erakunde politiko baino boteretsuago. XVI.ean, … Gehiago irakurri

ALDEAK ALDE, NI ALDE: elizbarrutiak

Beherago gaztelaniaz / Más abajo en castellano Zer egin behar dugu Irunen datorren urtean, ekainaren 30a irundarron nortasun-egun bilakatu zela 500 urte betetzean? Nik geratzen zaigun urtea gogoeta egiteko probextuko nuke: zer nolako aldaketak izan ditugun, historia egitea batez ere horixe baita, aldatzea. Esaterako, lurralde-antolakuntza eklesiastikoan. 1522an, Irun Baionako elizbarrutiaren baitan zegoen. 1566an Iruñekora pasa … Gehiago irakurri

Alarde… foralak?

Gaur, uztailak 21, 145 urte dira Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Foruak ezabatu zirela. “Euskal foruak” esamoldea ez da zuzena: Batetik, Zuberoak, Baxenabarrek, Lapurdik eta Baionak beren foruak eta instituzioak Frantziako Iraultzan galdu zituzten; Nafarroa Garaikoak oso murriztuta geratu ziren 1841etik aurrera, baina geratutako pixarra ez zuten galdu. Bestetik, ez dakienak erran lezake Euskal Herri osoko … Gehiago irakurri

Mingarria

Uztailaren 15ean, Elkano Fundazioak antolatuta, Getarian “Elkano ala Elkanoak?” mintzaldien sintesi-saioan parte hartzeko ohorea izan nuen, ohorezko partaideekin: Gaizka Aranguren kazetari eta historialaria parean, eta Martxelo Otamendi Berriako zuzendaria dinamizatzile. Ni gustura geratu nintzen neure buruarekin eta planteatu ziren gaiak jorratzeko moduarekin: batzuetan ados, besteetan ez, askotan bata bestearen osagarri… Bukatzeko, datorren urtean Elkanoren mundu … Gehiago irakurri

ALDEAK ALDE, NI ALDE: erlijioa

Beherago gaztelaniaz / Más abajo en castellano Zer egin behar dugu Irunen datorren urtean, ekainaren 30a irundarron nortasun-egun bilakatu zela 500 urte betetzean? Nik geratzen zaigun urtea gogoeta egiteko probextuko nuke: zer nolako aldaketak izan ditugun, historia egitea batez ere horixe baita, aldatzea. Esaterako, festen ospakizunetan: ¡Viva San Marcial laico! aldarrikatu zuen 1936ko ekainaren 30ean … Gehiago irakurri

SEMPER VIVENS

ETAk Elespe hil zuenean, Xabier Lapitz kazetariak galdetu zion Irungo zinegotzi Borja Semperri zer zen eskoltarekin bizi beharraren okerrena. Orduan kontatu zuen auzo bateko festetatik bota zutela. Berak ez zuen aipatu, baina badakit Behobiaz ari zela, kontu ezaguna zelako Irunen. Hasieran eskandalizatu nintzen: hori al da okerrena hiltzeko mehatxupean bizi zarelarik? Baina berehala konturatu nintzen … Gehiago irakurri

ALDEAK ALDE, BERDIN

Ez nuen programatua gai hau orain publikatzea; baina errealitateak aurre hartu dit. Samartzialen tregua errespetatuta, banator Mikel Iturgaitzek jasandako erasoa salatzera. Izan ere, Irunen eta Hondarribian berdintasunaren aldekook asko dakigu pairatutako erasoez geure jardunean ari garelarik (alardeetan, entseguetan, adierazpenetan, bileretan…), eta ez hain aspaldi edonoiz eta edonon. Erasotzaileak anonimatuan ezkutatutako “herritarrak” izan dira maiz, “kanpotik” … Gehiago irakurri

ALDEAK ALDE, NI ALDE: festak

Beherago gaztelaniaz / Más abajo en castellano Zer egin behar dugu Irunen datorren urtean, ekainaren 30a irundarron nortasun-egun bilakatu zela 500 urte betetzean? Nik geratzen zaigun urtea gogoeta egiteko probextuko nuke: zer nolako aldaketak izan ditugun, historia egitea batez ere horixe baita, aldatzea. Esaterako, festen ospakizunetan: XVI. mende hasiera-hasieran, sanjuanetan omen ziren Irungo festak, hainbat … Gehiago irakurri

ALDEAK ALDE, NI ALDE: hizkuntzak

Beherago gaztelaniaz / Más abajo en castellano Zer egin behar dugu Irunen datorren urtean, ekainaren 30a irundarron nortasun-egun bilakatu zela 500 urte betetzean? Nik geratzen zaigun urtea gogoeta egiteko probextuko nuke: zer nolako aldaketak izan ditugun, historia egitea batez ere horixe baita, aldatzea. Esaterako, hizkuntzen erabileran: Duela 500 urte, Irunen mundu guztia euskalduna zen, eta … Gehiago irakurri