Zubietako kontuak

Samiel bezperan Jexux Tolatekoa hil zen. Zubitarra zen, jakina, gure ama zenaren lehengusua. Urtebete ere ez zuen egin andrea hil zitzaiola. Haren eta gure amaren atautxi ta amatxi ere, Erron Itxeko Anttonio eta Joxepa, halaxe hil ziren, bata bestearen ondoan, hilabete gutxiren buruan, bizitza osoa elkarrekin eman eta ezin bizirik segitu, omen. Gerra garaiko Zubieta […]

Sant Miqueu de Ereñusarre

San Miguel es uno de los grandes mitos cristianos/paganos. Sí, pagano también, porque no hay uno sin otro. En el discurso el bíblico, es el arcángel que lucha contra el levantisco Lucifer (“quién como Dios” sería la traducción de Miguel). En la religiosidad popular es el vencedor del dragón, que se puede interpretar como una […]

Arantzan… nor?

Hoy, nueve de septiembre, se celebra la Virgen de Arantzazu. Ayer, 8 de septiembre, casi todas las demás. De las pirenaicas, tal vez la más conocida es la de Núria (Lurdes es caso aparte; pero no aparte de este blog). Ambas, además de ser advocaciones cristianas, comparten mucho: son toponímicas (vírgenes de ese sitio, no […]

Harrigarriak

Aurreko sarreraren bukaeran ziztrin samar agertu nintzen, Itsasuko euskara eta Benavarriko katalana zela eta. Egin ere, “besteari” buruz hizkuntzaren aldetiko iruzkin bat egin nuen, euskara inexistentea dela esatera ere iritsi nintzelarik. Bretainiatik heldu berria naiz, eta hango egoera linguistikoaren ondoren, eta berriro ziztrin samarra agertzen banaiz ere, euskaldunok basatiak bai, baina oraindik orain baso zokoaren […]

Pirinioetako basatiak

Larunbatetik larunbatera, Pirinio orografikoak bukatzen diren bi eskualdetan, XX. mendean hamarkadetan galdurik egon ondoren, aspaldi honetan berreskuratutako ekitaldi folkloriko bana ospatu dira: Benavarrin, Aragoiko Ribagorçan, Ball dels Salvatges, eta Lapurdiko Itsasun, Kabalkada. Zaldikoak, lorez apainduriko dantzariak, soinu-tresna berri samarrekin batera erdi galdu eta berrikitan errekuperatuak (ttunttuna, gaita de boto) ere jotzen dituzten musikari taldeak, dantza […]

Quan l’historia imita el mite

Las dues entrades anteriors las vaig utilitzar com si fossin una comunicació llegida a la Trobada Cultural de la Terrera a la Torre de Tamùrcia. Lo primer de tot, gràcies a tothom, especialment al Carles que m’ha fet les correccions als textos (aquesta entrada es responsabilitat tota meva); però sobre tot gràcies a una gent […]

El graller d’Agaramunda II

Conclusions i/o interpretacions de la entrada anterior: Lo primer, la evidència: que tot això li va passar a una noia. Els mites tenen gènere. Lo que li passa a una noia no es lo mateix que li passa a un xicot… no es pot dir “mai”, perquè els mites, a diferència de les religions, no […]

El graller d’Agaramunda

Diu en Joan Amades que “Pel Ribagorça hom dóna el nom de graller als avencs i escletxes naturals”. I desprès mos conta un parells de relats mítics, cadascú lligat a un graller: el cas d’un pastor barallat amb el diable, que va fugir pel graller de Castellet, i el del graller d’Esplugafreda. Al País Basc també […]

Uhandreak: dones d’aigua ala salamandrak?

Najerako Jardunaldiak mamitsuak izan zirela errana dut aurreko sarreran. Eta mamitsuagoak Jardunaldiari esker, eta bereziki haietaz kanpo egin harremanak. Hori ere errana dago. Azken agurrak egiteko tenorean, ordea, presaka nenbilela eta, ezin behar bezala, edo behinik behin nik nahi bezala agurtu hango lagunak, hain zuzen euskaldunak, edo ia-ia: Alfredok lerro hauek ulertzeko adina jakinen duelakoan […]

El rey don García / de caza salió…

…La Virgen María / se le apareció. “Y siguen otros estribillos preciosos”. Así me recibió una señora en cuanto llegué a la plaza de Santa María de Nájera. ¡Toma patrimonio inmaterial! ¡Y del mío, del mítico! Y sin darme tiempo a preguntarle dónde estaba la Escuela de Patrimonio Histórico, sede las Jornadas sobre Salvaguarda del […]